Zowel nationaal als internationaal hebben afnemers behoefte aan zekerheid over de kwaliteit van geleverde goederen en diensten. Immers, de verscheidenheid is tegenwoordig groot. Daarom kan een leverancier zijn product of dienst objectief laten beoordelen of testen door een laboratorium, certificatie- of inspectie-instelling. Dit is mogelijk op ieder denkbaar werkgebied, zoals bouw, energie, voeding, milieu, drinkwater, gezondheid, transport en zo verder.

Bij een goed resultaat verstrekt de beoordelende organisatie een conformiteitverklaring van het product of de dienst. Meestal bestaat die verklaring uit een certificaat of een rapport. Daarom heet een beoordelende instelling een conformiteitverklarende instelling. Het is belangrijk dat deze instelling competent is. Alleen dan is de conformiteitverklaring bruikbaar en betrouwbaar.

Een accreditatie-instelling beoordeelt zowel het managementsysteem als de technische competentie van de conformiteitverklarende instelling. Daarnaast houdt de accreditatie-instelling toezicht om de onpartijdigheid en deskundigheid van de conformiteitverklarende instelling te garanderen.

Wanneer een conformiteitverklarende instelling is geaccrediteerd, krijgt deze een formele accreditatie-erkenning. De instelling mag dan gebruik maken van het accreditatiemerk met registratienummer. Activiteiten met zo’n accreditatiemerk worden door overheden en in het (inter)nationale handelsverkeer veelal zondermeer geaccepteerd.

Wereldwijd is afgesproken dat ieder land een eigen accreditatie-instelling heeft die moet voldoen aan de eisen van ISO/IEC 17011. De accreditatie-instellingen toetsen elkaar onderling tegen de gestelde norm. Dit heet de peer review. Wanneer de peer review met een goed resultaat is afgelegd, worden de accreditaties van deze instelling wereldwijd geaccepteerd. Zo bevordert accreditatie de wereldhandel, immers: handelsbarrières worden weggenomen. Voor een uitgesproken handels- en distributieland als Nederland is internationale afstemming van buitengewoon belang.

Accreditatie is gebaseerd op een serie nationale, Europese en internationale normen. Deze normen richten zich met name op:
• onafhankelijkheid;
• onpartijdigheid;
• deskundigheid;
• continuïteit.

Daar waar een norm niet toereikend is, of ruimte voor interpretatie biedt, bieden interpretatiedocumenten uitkomst. Deze zijn gepubliceerd door de Europese coöperatie voor Accreditatie (EA), het Internationale Accreditatie Forum (IAF) of de Internationale Laboratorium Accreditatie Coöperatie (ILAC). Ook kan de nationale accreditatie-instelling op bepaalde onderwerpen toelichtingen publiceren.